در طول تاریخ نهضت‌ها و انقلاب‌های بسیاری به دست انسان‌ها صورت گرفته است كه بر اساس سنت تنها آثار بعضی از آنها بر جای مانده ‌است كه از میان آن نهضت عاشورای حسینی نمود ویژ‌‌ه ای دارد.

امام خميني(ره) دربارة عظمت تأثير عزاداري بر مصائب سيد شهيدان(ع) مي‌فرمايند: (اسلام را تا حالايي که شما مي‌بينيد... سيدالشهدا زنده نگه داشته است).مقام معظم رهبری نیز در سخنان خود همواره به اهمیت و ارزش واقعه عاشورا در پایداری و جاودانگی این حادثه در طول تاریخ اشاره كرده‌اند.

فرهنگ عاشورايي مجموعه اي از باورها، اعمال و رفتاري است كه به تعبير استاد مطهري(ره) تجسم بخشي عيني اسلام مي باشد. به اين معنا كه در فرهنگ عاشورايي اسلام تجلي عيني و تجسم واقعي يافته است و همه عناصر اصلي اسلام در آن به روشني آشكار شده است بي آن كه امكان تحريف در اصل محتوا امكان پذير باشد. چنين مجموعه اي مي تواند شرايطي را فراهم آورد تا انسان بتواند هويت خود را در آن بيابد و به جايگاه واقعي خود به عنوان انسان، مسلمان و شيعه دست يابد. هويت ملي ايراني با فرهنگ عاشورايي آميخته است
 آمارهاي ارائه شده حاکي از آن است که ميزان وقوع جرم و جنايت در ماه محرم 40 درصد کاهش مي يابد. همچنين تحقيقات در نيروي انتظامي نشان مي هد هر ساله آمار و ارقام جرايم در ماه محرم تا حد بسياري کاهش مي بايد و اين امر ناشي از اثر گذاري اين ماه در درون انسانها است

قرار گرفتن انسان در زمان معنوي همچون محرم باعث مي شود تا از پديده هايي که مغايريت با ارزشهاي والاي او دارد دوري مي کند و اين نوع رفتار ناشي از سرشت دروني و همچنين اعتقادات ديني و مذهبي است که در اين ايام تقويت مي شود. در ايام محرم مردم تحت الشعاع محرم قرار مي گيرند و همين امر عاملي مي شود تا با آگاهي و شناخت تصميم به يک بازنگري در وجود خود کنند

با تحقيقات و پژوهش هاي انجام شده در جهان اين مطلب اثبات شده است كه گروه هاي مذهبي و اصولاً افراد مذهبي كم تر دچار بحران هايي چون بحران هويت مي شوند و كم تر در ميان ايشان بزه هاي اجتماعي گسترش و يا رواج مي يابد.

در محرم به عنوان ظرف زماني عاشورا مردم انگيزه بيش تري مي يابند تا خود را مديريت كنند و بر پايه قوانين اسلام و هنجارهاي آن عمل نمايند. همين مسأله به معناي كاهش بزهكاري و افزايش ضريب امنيتي جامعه مي شود؛ زيرا قوانين اسلام در حوزه رفتارها چيزي جز هنجارها و رفتارهاي قانوني نيست. اين گونه است كه بيش تر مردم در چارچوب قانون عمل مي كنند. اين وضعيت ديگران را نيز وامي دارد كه در اين مدت خود را كنترل و مهار نمايند و حتي بزهكاران در اين زمان دست از بزه مي شويند.
يكي از ویژگی هایی كه مي توان براي محرم و فرهنگ عاشورايي بر شمرد، هويت بخشي به افراد جامعه است .خود حضرت در فلسفه قیامش می‏فرماید : « و انی لم اخرج اشرا و لا بطرا و لا مفسدا و لا ظالما ، و انما خرجت‏ لطلب الاصلاح فی امة جدی ، ارید ان آمر بالمعروف و انهی عن المنکر » . " من از روی هوس و جاه طلبی قیام نکرده‏ام ، خروج و قیام من به منظور اصلاح در امت جدم می‏باشد ، می‏خواهم که به نیکی امر کنم و از بدی نهی‏ نمایم " . و ما نیز در زیارت عاشورا چنین خطاب می کنیم: « اشهد انک قد اقمت الصلوة و آتیت الزکوة و امرت بالمعروف و نهیت عن المنکر و جاهدت فی الله حق جهاده و امرت بکتابه و اتبعت سنن نبیه

ایستاد، جنگید، زخم برداشت، كشته شد اما همه زخم‌ها در جلو بدنش بود. بدان رو كه به دشمن پشت نكرد و این نشانه عزت امام حسین است.